آشنایی با علل عفونت در استفاده از کیسه استومی
استفاده از کیسه استومی یا استومی بگ حساسیتهای خاص خود را دارد. پوست اطراف استوما بسیار حساس است و کوچکترین اشتباه در نگهداری از آن میتواند به التهاب، قارچ و در نهایت عفونتهای پوستی منجر شود.
۱. اندازهگیری نادرست دهانه کیسه
اگر سوراخ چسب کیسه خیلی بزرگ باشد، خروجی استوما با پوست تماس پیدا کرده و باعث سوختگی شیمیایی میشود. اگر خیلی تنگ باشد، به خود استوما آسیب زده و باعث خونریزی یا تورم میشود. معمولا فاصله استاندارد بین لبه چسب و استوما باید حدود ۱ تا ۲ میلیمتر باشد.
۲. تعویض دیربهدیر کیسه
بسیاری از افراد برای صرفهجویی در هزینهها، کیسه را بیش از حد نگه میدارند. وقتی چسب کیسه شروع به شل شدن یا تغییر رنگ میکند، یعنی رطوبت به زیر آن نفوذ کرده است. این محیط مرطوب و آلوده، بهترین مکان برای رشد باکتری و قارچ است.
۳. استفاده از مواد شوینده معطر یا چرب
شستن پوست اطراف استوما با صابونهای عطری، لوسیون یا روغن یک اشتباه بزرگ است. این مواد لایهای روی پوست ایجاد میکنند که مانع از چسبیدن درست کیسه میشود. نشت کیسه به دلیل چسبندگی کم، عامل اصلی ایجاد زخم، سوختگی پوست است. لازم به یادآدوری است، فقط از آب گرم یا صابونهای بسیار ملایم و بدون چربی استفاده کنید.
۴. تمیز نکردن باقیمانده چسب قبلی
باقی ماندن تکههای چسب قدیمی روی پوست باعث ناهمواری سطح میشود. کیسه جدید روی این ناهمواریها خوب نمیچسبد و مسیر برای نشت مدفوع یا ادرار باز میشود.
۵. اصلاح و شیو نادرست موهای اطراف استوما
وجود مو باعث میشود کیسه خوب نچسبد و هنگام جدا کردن کیسه، موها کنده شده و فولیکولهای مو ملتهب شوند ( اصطلاحا فولیکولیت گفته میشود ).
استفاده از تیغ یا کرمهای موبر (که باعث حساسیت شدید میشوند) اشتباه است، بهتر است که موها را با قیچی ظریف یا ماشین اصلاح برقی کوتاه کنید.
۶. نادیده گرفتن خارش یا سوزش زیر کیسه
بسیاری از بیماران تصور میکنند کمی خارش طبیعی است. اما خارش معمولاً اولین نشانه نشت زیرپوستی یا عفونت قارچی است. نادیده گرفتن این حس باعث میشود زخمهای عمیقی ایجاد شود که درمان آنها ماهها طول میکشد.
۷. خشک نکردن کامل پوست قبل از چسباندن
چسباندن کیسه روی پوست مرطوب (حتی رطوبت کم بعد از حمام) باعث میشود چسب خیلی زود باز شود. رطوبت محبوس شده زیر چسب، پوست را نرم و آسیبپذیر کرده و راه را برای ورود میکروبها باز میکند.
نشانههای هشدار
یادآوری نکات خیلی مهم برای بیماران استومی و همراهانشان
۱. تخلیه کیسه در زمان مناسب (قانون یکسوم)
هرگز اجازه ندهید کیسه بیش از یکسوم تا نصف حجمش پر شود. سنگین شدن کیسه باعث میشود چسب از روی پوست کشیده شده و منافذ ریزی برای نشت مواد ایجاد شود. این نشتهای بسیار ریز (که شاید حتی دیده نشوند) عامل اصلی التهابات پوستی هستند.
۲. توجه به تغذیه و غلظت خروجی
خروجی بسیار رقیق (اسهال مانند) قدرت تخریبکنندگی بالاتری برای چسب دارد و سریعتر به زیر لایه محافظ نفوذ میکند. اگر خروجی بسیار روان است، با مشورت پزشک از پودرهای مخصوص جذب رطوبت یا تغییرات رژیمی استفاده کنید تا از نشت و عفونت جلوگیری شود.
۳. نحوه صحیح جدا کردن کیسه (تکنیک فشار)
هرگز کیسه را با شتاب و قدرت از پوست جدا نکنید. این کار باعث ایجاد تروما (آسیب فیزیکی) و کنده شدن لایههای سطحی پوست میشود. پوست آسیبدیده سریعتر زخم میشود. با یک دست پوست را نگه دارید و با دست دیگر چسب را به آرامی به سمت پایین جدا کنید (استفاده از اسپریهای پاککننده چسب بسیار کمککننده است).
۴. مراقبت در هنگام استحمام
استحمام با کیسه یا بدون کیسه مشکلی ندارد، اما اگر بدون کیسه حمام میکنید، از لیف زدن روی استوما و پوست اطراف آن خودداری کنید. پس از حمام، پوست را به جای کشیدن حوله، با ضربات آرام خشک کنید یا از باد سرد سشوار (با فاصله) استفاده کنید.
۵. استفاده صحیح از خمیر استومی
خیلیها فکر میکنند خمیر استومی مثل چسب قطرهای عمل میکند! در حالی که خمیر برای پر کردن گودیها و ناهمواریهای اطراف استوما است تا سطحی صاف ایجاد شود. استفاده بیش از حد از خمیر میتواند مانع چسبیدن درست کیسه شود.
۶. بررسی لبههای استوما (تغییر سایز)
استوما (بهخصوص در ماههای اول بعد از جراحی) تغییر سایز میدهد. بنابراین، استفاده از الگوی برش ماه پیش برای ماه جدید اشتباه است. هر دو هفته یکبار اندازه استوما را دوباره با خطکش مخصوص چک کنید.
۷. ورزش و تعریق
اگر فعالیت بدنی زیادی دارید یا در هوای گرم هستید، تعریق زیر چسب میتواند باعث شل شدن آن و ایجاد عفونتهای قارچی شود. در این شرایط باید فواصل تعویض کیسه را کوتاهتر کنید یا از کمربندهای مخصوص استومی برای فیکس ماندن کیسه استفاده کنید.
توصیه هلدینگ برتر به بیماران استومی
همیشه یک «کیف اضطراری» همراه داشته باشید که شامل کیسه استومی زاپاس، گاز استریل، آب مقطر و پد جداکننده کلوپلاست باشد. استرس ناشی از نشت ناگهانی باعث میشود عجله کنید و در هنگام تعویض، اصول بهداشتی را زیر پا بگذارید که همین منجر به عفونت میشود.
