اورولوژی چیست؟ آشنایی با تخصص اورولوژی، پزشک اورولوژی و علائم بیماری‌های اورولوژیک

اورولوژی چیست و چگونه انجام میشود؟ اورولوژی یکی از شاخه های مهم پزشکی است که با بیماری های در حوزه اختلالات و مشکلات دستگاه ادراری و دستگاه تناسلی مردان و زنان سروکار دارد. دستگاه ادراری شامل کلیه ها، حالب ها، مثانه و مجرای ادراری می باشد و وظیفه اصلی آن تولید، ذخیره و دفع ادرار از بدن است.

کلیه ها مواد زائد و مایعات اضافی را فیلتر کرده و از خون خارج می کنند که از طریق حالب ها وارد مثانه شده و در نهایت از طریق مجرای ادراری خارج می شوند. هرگونه اختلال در این مسیر می تواند باعث ایجاد علائمی مانند درد پهلو، سوزش در هنگام ادرار، تکرر ادرار، بی اختیاری و خون در ادرار شود.

اورولوژی فقط به مشکلات ادراری محدود نمی شود بلکه در مردان این مورد تخصصی تر و مهم تر است زیرا ارتباط مستقیمی با سلامت جنسی و باروری آقایان دارد. مشکلاتی مانند اختلال نعوظ، درد بیضه، ناباروری، بیماری های پروستات و مشکلات آلت تناسلی مواردی هستند که به اهمیت اورولوژی در آقایان اشاره دارد. اورولوژی می تواند تخصصی باشد که در کیفیت زندگی، سلامت جنسی تاثیرگذار است و حتی با تشخیص زودهنگام می تواند از سرطان جلوگیری کند.

برای آشنایی با اورولوژی و علت مراجعه به اورولوژیست به پادکست گوش دهید.

تعریف اورولوژی

برای اینکه بدانیم اورولوژی چیست و چگونه انجام میشود بهتر است با تعریف اورولوژی بهتر آشنا شویم. بیماری های اورولوژیک تنوع زیادی دارند، از عفونت های ساده ادراری گرفته تا سنگ کلیه، بزرگی پروستات، سرطان دستگاه ادراری و… همگی به اورولوژی مرتبط هستند. پزشک اورولوژی با توجه به نوع بیماری، ممکن است از روش‌های دارویی، تغییر سبک زندگی، اقدامات تشخیصی، درمان‌های کم تهاجمی یا جراحی استفاده کند.

اهمیت اورولوژی زمانی مهم است که بسیاری از بیماری های این حوزه در مراحل ابتدایی با علائم ساده شروع می شوند و اگر به این موارد بی توجهی شود می تواند عوارض جدی تری را در پی داشته باشد. به طور مثال عفونت ادراری در صورت پیشرفت می تواند به کلیه ها آسیب بزند یا سنگ کلیه می تواند باعث بسته شدن مسیر ادرار شده و موجب درد، عفونت یا اختلال در عملکرد کلیه شود.

پزشک اورولوژی کیست؟

پزشک اورولوژی یا “اورولوژیست” پزشکی است که به طور تخصصی بیماری های دستگاه ادراری و تناسلی را بررسی و درمان می کند. برخی از مواردی که پزشکان اورولوژی بررسی می کنند شامل موارد زیر می باشد :

1. عفونت های ادراری
2. بی اختیاری در کنترل ادرار
3. وجود خون در ادرار
4. سنگ کلیه، سنگ مثانه
5. بزرگی پروستات
6. درد مثانه
7. اختلال نعوظ
8. ناباروری در مردان
9. افتادگی اندام های لگنی در زنان
10. سرطان کلیه، مثانه و پروستات

اورولوژیست با بررسی شرح حال بیمار یعنی مواردی مانند علائم، مدت زمان به وجود آمدن مشکل، سابقه بیماری های  قبلی، داروهای مصرفی، علائم ژنتیکی و عملکرد دستگاه ادراری مشخص میکند که بیمار  نیاز به آزمایش ادرار، آزمایش خون، سونوگرافی، سیستوسکوپی و یا سایر روش های تشخیصی دارد تا بتواند روش درمان مناسبی را ارائه دهد.

همچنین وظیفه پزشک اورولوژی فقط درمان بیماران نیست بلکه در آموزش، پیشگیری، بررسی عوامل خطرناک، انتخاب روش درمانی مناسب و محصولات اورولوژی مناسب نقش بسزایی دارد. برای مثال در بیمارانی که سنگ کلیه دارند توصیه های پزشک درباره مصرف آب، رژیم غذایی، کاهش مصرف نمک می تواند کمک بسیار زیادی به آنها کند. یا در نمونه دیگر بیمارانی که بی اختیاری ادرار دارند توصیه هایی مانند اصلاح سبک زندگی، تمرینات عضلات کف لگن، مصرف دارو یا روش های درمانی پیشرفته می تواند کمک حال این افراد باشد.

اورولوژی در زنان و مردان

حال که متوجه شدیم “اورولوژی چیست و چگونه انجام میشود” می خواهیم به سراغ اورولوژی در مردان و زنان برویم و با انواع مشکلات و درمان های مختص به هر کدام بیشتر آشنا شویم :

اورولوژی در زنان

بسیاری از افراد تصور اشتباهی دارند که اورولوژی فقط مختص به آقایان است و نمی دانند “اورولوژی چیست و چگونه انجام میشود”. یکی از اصلی ترین دلایل مراجعه خانم ها به اورولوژیست عفونت ادراری است که دلیل آن هم ویژگی های آناتومیک متفاوت نسبت به آقایان است. از علائمی که باید به آن دقت کرد می توان به حس دفع سریع ادرار، درد پایین شکم، کدر یا بدبو بودن ادرار و حتی وجود خون در ادرار اشاره کرد. اگر شرایط حادتر شود می تواند باعث ایجاد درد پهلو، تب و لرز، تهوع و استفراغ شود که در این مواقع باید سریعا به پزشک مراجعه کرد.

از مشکلات دیگری که در زنان بسیار شایع است بی اختیاری ادرار است، بدین معنا که در اثر سرفه، عطسه یا خندیدن دچار نشت خفیف ادرار می شوند یا در به خاطر فوریت در دفع ادرار و نرسیدن به سرویس بهداشتی به مشکل می خورند. علل اکثر این موارد هم می تواند بارداری، زایمان، افزایش سن و یائسگی باشد.

مثانه بیش فعال، درد مثانه، افتادگی اندام های لگن، عفونت های مکرر ادراری، سنگ کلیه، اختلالات مثانه و… مواردی هستند که بیشترین علت مراجعه زنان را به پزشک اورولوژی ایجاد می کند. اگر توجه کنید بسیاری از این موارد با مشکلات زنان و زایمان مشترک است از همین روی همکاری بین اورولوژیست و متخصص زنان برای درمان سریع و دقیق ضروری است.

اورولوژی در مردان

اورولوژی در مردان کمی جدی تر بوده و علاوه بر دستگاه ادراری، بخش مهمی از سلامت جنسی و تناسلی مربوط به آن است. از مهم ترین اعضایی که در اورولوژی مردان مورد بررسی قرار می گیرد پروستات است. در واقع پروستات غده ای کوچک است که در زیر مثانه قرار دارد و وظیفه اصلی آن تولید مایع منی در آقایان می باشد. با افزایش سن پروستات بزرگ شده و باعث فشار بر روی مجرای ادراری می شود که به آن بزرگی خوش خیم پروستات می گویند. با مشاهده علائم زیر حتما باید به متخصص اورولوژی مراجعه کنید :

• ضعیف شدن جریان ادرار
• سخت شروع شدن ادرار
• قطع و وصل شدن جریان ادرار
• احساس عدم تخلیه کامل مثانه
• بیدار شدن مکرر شبانه برای ادرار

مشکلات پروستات فقط به بزرگی آن ختم نمی شود و می تواند با التهاب، درد لگن، عفونت ها و سرطان پروستات همراه باشد که همگی این موارد در شاخه اورولوژی مردان قرار دارد.

همانطور که اشاره کردیم به اورولوژی چیست و چگونه انجام میشود، اشاره ای هم به سلامت جنسی و تناسلی در آقایان داشتیم. در آقایان اگر با مشکلاتی مانند موارد زیر روبرو شدند باید هرچه سریع تر جهت بررسی و تشخیص روش درمانی مناسب مثل پروتز آلت تناسلی و… به پزشک اورولوژی مراجعه کنند:

• اختلال نعوظ
• ناباروری مردان
• درد و تورم بیضه
• واریکوسل
• انحنای آلت تناسلی
• مشکلات در انزال
• کاهش میل جنسی
• درد هنگام رابطه جنسی

علائم بیماری اورولوژی

در جدول زیر راهنمای جامعی قرار داده شده تا بدانید علائم اورولوژی چیست؟ بیماری ها و مشکلاتی که به حوزه دستگاه تناسلی یا ادراری مربوط می شود مانند سایر بیماری ها باید پیگیری و درمان شود چرا که چشم پوشی از آنها می تواند باعث شود صدمات جبران ناپذیری در زندگی شخص اتفاق بیفتد.

چه زمانی باید به پزشک اورولوژی مراجعه کرد؟

در نهایت پس از پاسخ به سوال اورولوژی چیست و چگونه انجام میشود، باید بدانیم چه زمانی به اورولوژیست مراجعه کنیم تا پیش از پیشرفت بیماری های اورولوژی، عفونت ها، عوارض کلیوی بتوانیم مشکلات مربوط به دستگاه های ادراری و تناسلی را کنترل کنیم و کیفیت زندگی را بهبود ببخشیم.

به طور کلی علائمی مانند بی اختیاری، درد، خون در ادرار، تکرر در ادرار، حس عدم تخلیه کامل مثانه، اختلالات جنسی باید به طور کامل جدی گرفته شود و روند درمان آن پیگیری شود. حتما توجه داشته باشید برای پیشگیری و رفع مشکلات به پزشک مراجعه کنید و به هیچ عنوان اقدام به درمان های خودسرانه نداشته باشید.